Cruijff of Khadaffi?

Fascinerend proces speelt zich af bij Ajax, waar Cruijff geconfronteerd wordt met de macht van de gevestigde orde, die zich uit alle macht verzet tegen zijn voorgestelde veranderingen; die namelijk wel eens het einde van die gevestigde orde zou kunnen betekenen. Zo hoog is de angst opgelopen , dat ik zelfs al een aantal keer de vergelijking met Khadaffi heb zien voorbij komen. Niets is te gek als er iemand eens aan het poldermodel voorbijgaat, verantwoordelijkheid neemt en gewoon vergaande beslissingen wil nemen. Dat zijn we niet gewend in Nederland. Helaas komt het zelden voor dat bijbehorende mandaten worden verstrekt, zo is Cruijff ook nooit bondscoach geworden, omdat hij nu eenmaal een mandaat eist. En in NL is er altijd wel een of andere commissie die mee wil praten, en dat heet nu democratie (en daarom heeft Khadaffi ook weinig kans hier)…Maar Eric Bartels omschrijft het vandaag prachtig in de VK: “Redelijke mensen proberen zich aan de werkelijkheid aan te passen. Onredelijke mensen proberen voortdurend de werkelijkheid aan zichzelf aan te passen. Daarom is alle vooruitgang te danken aan onredelijke mensen”. Waarvan akte!

Scheringa vs. Lakeman

Afgelopen week wederom een voorbeeld hoe de publieke opinie vooral wordt bepaald door de vorm en weinig door de inhoud. Tot mijn verbazing leek het er opeens op dat Scheringa “the good guy” werd en Lakeman de slechterik. Dit heeft vooral te maken met de mediagenieke uitstraling van Scheringa die hem ook als woekerpolissenverkoper geen windeieren heeft gelegd. De man komt prettig, laagdrempelig en vriendelijk over, een echte Hollandse kaaskop zeg maar waarmee de “gewone man” zich goed kan identificeren. Des te tragischer dat vooral die gewone man slachtoffer is geworden van de gladjakkerij van Scheringa c.s.; zij zitten nog jaren opgescheept met in de maag gesplitste woekerpolissen. Laten we overigens niet vergeten dat er zo nog wel een aantal criminele bankiers te vinden zijn die zich hebben verrijkt dankzij de naïviteit en hebzucht (nog ff een flatscreentje meefinancieren…) van deze, doorgaans weinig vermogende burgers die zich met open ogen in de schulden hebben gestort. Maar dan die Lakeman, geen feest om deze man te aanschouwen, een soort van doodgraver figuur zonder greintje humor en empathie die de champagne liet ontkurken nadat hij de DSB met 2000 werknemers de genadeklap heeft gegeven. Toch verdient de man wel mijn respect, ondanks zijn onsympathieke voorkomen. Hij beet nu wel eens een keer door, op het moment dat het nodig was, waar veel toezichthouders het verschrikkelijk hebben laten afweten natuurlijk. Waar waren Wellink, Zalm, Nijpels, en noem ze maar op? Zij waren er toch ook bij en worden vet betaald om misstanden aan de kaak te stellen, maar deden niks. Het zoveelste voorbeeld waarin het “Old boys network” elkaar de hand boven het hoofd hield, waardoor die hele financiële crisis heeft kunnen ontstaan (nietwaar Wim Kok?....) Maar goed, deze Lakeman heeft natuurlijk een buitengewoon onprettige wijze van optreden waardoor de publieke opinie zich tegen hem keerde en achter de “volksjongen” Scheringa is gaan staan. Gelukkig heeft Wouter Bos zich niet door de publieke opinie laten beïnvloeden en Scheringa terecht in de kou laten staan. We kunnen ons belastinggeld wel beter gebruiken dan woekerbanken overeind houden, hoe naar ook voor de direct betrokkenen.

Onderbuikgevoel (wat kost een allochtoon dl.2)

Hevige reacties op Agnes Jongerius die in het kader van gelijkgestemdheid met betrekking tot de AOW toenadering heeft gezocht tot Wilders. Een zakelijke, pragmatische alliantie; tenslotte betreft het hier 2 bewegingen die beiden een gezamenlijk belang (AOW op 65) hebben. Maar het lijkt gezien de aard van de reacties wel alsof Jongerius tot het Grote Kwaad is vervallen, alsof ze met de duivel zelf een pact heeft gesloten. Zelfs geluiden dat zij op zou moeten stappen vanwege deze grote Zonde klinken al her en der. Hoe is het toch mogelijk dat Wilders steeds maar zulke heftige reacties blijft oproepen en enige relativering ver te zoeken is? In mijn vorige column noemde ik al dat vooral het integratievraagstuk een open zenuw is, waarbij er kennelijk grote behoefte is de wereld te verdelen in 2 kampen; de goeden en de slechten. (Zoals het eigenlijk al van oudsher in de Bijbel beschreven staat, dan hoeven we zelf niet meer na te denken..) Zondag in Buitenhof overigens een verfrissende analyse van een jonge filosoof/journalist, Rob Wijnberg, (eindelijk eens een nieuw gezicht in plaats van al die bekende “Talking Heads” van wie je van te voren al weet wat ze gaan zeggen en tot welk kamp zij behoren) wiens betoog er op neer kwam dat Wilders zoveel gehoor vindt in de samenleving omdat het aansluiting vindt bij de emotie van morele verontwaardiging die leeft bij veel Nederlanders. Hij verwijst daarbij naar de bekende filosoof Friedrich Nietsche, die dit verschijnsel Ressentiment noemt; de wraak der machtelozen. Gewone mensen die niet kunnen begrijpen dat van hun belastinggeld banken overeind worden gehouden, wier directeuren enorme salarissen blijven verdienen, zelfs nog immer bonussen kunnen meenemen en dat nog normaal vinden ook. Of mensen die in volksbuurten wonen waarin gekleurde medelanders de straten ’s avonds onveilig maken, en terecht of niet sterke gevoelens van onbehagen veroorzaken maar als je daar iets van zegt word je als racist bestempeld. Kortom, er leeft een hoop woede in de samenleving die echter door de bestuurslaag niet serieus wordt genomen, en daardoor alleen maar groter wordt. Sterker nog, iemand als Wilders die deze gevoelens wel serieus neemt, beschuldigt men van “populisme” en inspelen op onderbuikgevoelens. Alsof mensen niet met hun onderbuik zouden mogen stemmen, de meeste mensen stemmen juist op hun gevoel en niet met hun verstand. Erg dom om dit moreel af te keuren, en daarnaast getuigt het van weinig inzicht in de psychologie van gedrag. Mensen zijn nu eenmaal geen rationele maar emotionele wezens. Een betere manier om mensen in de armen van Wilders te drijven is er bijna niet, want mensen voelen zich niet serieus genomen door de elite en keren zich massaal van hen af. De PVV is is in de peilingen nu ruim 2 keer zo groot (!) als de PvdA en gaat op deze manier de grootste partij van het land worden. Het wordt derhalve tijd dat de elite Wilders (en daarmee het gevoel van veel Nederlanders!) serieus gaat nemen en zich gaat afvragen waarom zoveel mensen op hem willen gaan stemmen, in plaats van op te roepen tot bestrijding van het populisme (Guusje ter Horst bv.) Alleen dan kunnen zij het vertrouwen mensen weer terug winnen, in plaats van hen van zich te vervreemden. Het is noodzakelijk dat de elite /bestuurslaag de schaduwzijde van de vrije markt economie en de multiculturele samenleving onder ogen gaat zien, en gaat integreren met een completere visie op deze samenleving, anders gaat de schaduw (Wilders) met ons op de loop.

Wat kost een allochtoon

Wilders heeft weer een nieuwe stunt bedacht waarmee hij de media opnieuw weet beheersen. Nu heeft hij een website in het leven geroepen waarop mensen melding kunnen maken van voorbeelden uit hun leven die illustreren wat allochtonen de samenleving kosten. Een nogal onfrisse wijze van stemmingmakerij die de PVV wederom positioneert als anti-islam partij. Gisteren in de Wereld Draait Door wist niettemin een PVV kamerlid een aantal punten te noemen waarop de interviewers Matthijs van Nieuwkerk en Jan Mulder geen inhoudelijk weerwoord hadden, behalve dat ze hem bleven aanvallen op zijn stemmingmakerij. Als je deze site eens bekijkt zou je vooral teksten verwachten in de teneur van Kutmarokkanen oprotten etc, maar dat valt eigenlijk reuze mee. Er worden serieuze issues benoemd als, waarom worden er per jaar duizenden importbruiden toegestaan die de samenleving uiteindelijk erg belasten wegens zeer gebrekkige integratie? Waarom kunnen achtergebleven Oosteuropese landen als Roemenie tot de EU toetreden, terwijl dit vooral tot toename van criminaliteit lijkt te leiden? Waarom kunnen asielzoekers schier eindeloos doorprocederen als een rechter heeft besloten dat er geen grond is om asiel toe te kennen? (en daarmee een generaal pardon afdwingen) Allemaal vragen die een serieus antwoord verdienen van de politiek, maar daar blijft het angstig stil. Tegen de achtergrond van huidige issues als eventuele verhoging van de AOW, problemen in de gezondheidzorg en onderwijs en de ronduit schandalige wijze waarop we in Nederland omgaan met onze bejaarden, kan het toch niet vreemd zijn dat de PVV torenhoog in de peilingen staat. De huidige regering mag zich aantrekken dat het niet met een zinvol alternatief komt voor een onfrisse partij die echter wel serieuze issues benoemt waarop inhoudelijk ingegaan zou moeten worden, in plaats van ze alleen als stemmingmakerij te bestempelen.
Wat is nu de psychologie achter het falen van de regering en de opkomst van de PVV? Dit ligt in de Nederlandse cultuur besloten. Wij Nederlanders zijn in feite koopmannen van oudsher, bekwaam in het netwerken en mensen te vriend houden. Wij gaan graag van het goede uit en hebben een positief mensbeeld. Dat heeft ons ver gebracht in onze ontwikkeling en ons een goede naam gegeven in de hele wereld. Echter geconfronteerd met kwaadwillenden, mensen die willen en wetens zich niet aan willen passen aan onze cultuur en die problemen veroorzaken, kijken we liever de andere kant uit. Dat willen we liever niet zien, laat staan het als een reëel probleem beschouwen. Zo langzamerhand dient zich echter de situatie aan dat het onhoudbaar is de ogen te blijven sluiten voor problemen in de samenleving die betrekking hebben op de (gebrekkige) integratie van allochtonen in ons land. Gezien het hier echter om een open zenuw gaat (dat wat we liever niet willen zien ligt altijd erg gevoelig, Freud noemt dat verdringing) is de kans op polarisatie erg groot, vandaar de impasse waarin dit land verkeert. Heel langzaamaan staan er gelukkig wel mensen op (bv. Minister van der Laan) die in staat zijn met enige nuchterheid naar de problematiek te kijken en zich niet door het ene of andere kamp te laten meeslepen, hoewel ook hem enig dedain niet vreemd is ten aanzien van de PVV. Wat dat betreft mag hij oppassen niet in dezelfde valkuil als veel van zijn partijgenoten te stappen.

AOW discussie

Volop discussie over AOW, stoppen op 65 of doorgaan tot 67? De emoties lopen hoog op, iedereen heeft er wel een mening over. Wat mij opvalt is dat slechts weinigen kunnen overzien wat de consequenties nu eigenlijk precies zijn voor ene of andere optie. Men redeneert vooral naar zijn eigen referentiekader en het lijkt derhalve vooral een discussie die niet zozeer het algemeen belang voor ogen heeft, maar vooral de individuele belangen. Ben je 50 of ouder en zie je de 65 naderen, dan ben tegen langer doorwerken. Ben je jonger en kijk je eerder naar het kostenplaatje van nu ipv later, dan ben je voor. Zo werkt het nu eenmaal, mensen kijken naar korte termijn effecten, niet naar lange termijn. Daarom is het ook zo lastig te stoppen met roken bijvoorbeeld. Wij zijn veel minder rationele wezens dan we zelf denken. Wat hierbij wel erg vervelend is dat de vakbonden in deze AOW discussie een belangrijke stem hebben, maar niet een evenwichtige vertegenwoordiging van werknemers vormen. Vooral 50 plussers zijn lid en daarom ook mordicus tegen verhoging van de AOW leeftijd. Het gaat derhalve helemaal niet om het algemene belang, maar om een deelbelang, namelijk die van de oudere werknemers. Het kabinet bekijkt echter de sociale partners, en dus de vakbonden, wel als representanten van de samenleving. Hier klopt dus iets niet, want het is maar zeer de vraag wier belangen de bonden nu eigenlijk behartigen. De babyboom generatie is sterk georganiseerd en heeft de touwtjes prima in handen, daar gaat nog wel minimaal een decennium overheen voordat de bestuurderslaag in Nederland een echt representatieve vertegenwoordiging kent, helaas.

De Psychologie van het gezag

Onlangs kreeg Balkenende na de voor hem slecht verlopen Algemene Beschouwingen opeens heel Nederland over zich heen. Zijn gezag is aan het afbrokkelen. De man die er in geslaagd was zijn Harry Potter imago af te schudden en tot voor kort eindelijk breed leek te zijn geaccepteerd door de samenleving! Andere tijden vragen om andere leiders. Een paar jaar geleden was er behoefte aan een bescheiden leider met een weinig uitgesproken profiel, vooral in staat tot een vorm van bindend leiderschap die door verschillende polariserende groepen in de samenleving geaccepteerd werd. Daarvoor heb je iemand nodig die vooral veel luistert en zichzelf niet zo scherp profileert. Balkenende was een van de eerste politici die begreep dat de opmars van Pim Fortuyn indertijd vooral te maken had met een grote groep mensen die zich in de steek gelaten voelde door de Haagse politici en er sterk behoefte aan hadden hun onvrede over het falen van de integratie te uiten, zonder daarmee als racist te worden bestempeld door de politiek correcten. Dat vormde de basis voor het leiden van de eerste kabinetten in dit decennium. Daardoor had hij breed draagvlak onder de nederlandse bevolking. Onzekere tijden zoals de huidige vragen echter om sterkere leiders, waarbij mensen het gevoel krijgen dat er richting gegeven wordt. Daarvoor moet je echter niet bij Balkenende zijn. Overigens wat mij betreft liever niet geprofileerd, dan verkeerd geprofileerd, het kan nog veel erger wat dat betreft. Niettemin wordt het tijd voor een bestuur met gezag, geleid door bijvoorbeeld iemand als Herman Wijffels, iemand die zowel qua inhoud als qua statuur (vorm) beter past als Minister-President.

Economische crisis, in vorm en inhoud

Vandaag Prinsjesdag, de koningin brengt een boodschap van met zijn allen de schouders eronder en het komt wel weer goed met het land. Een dooddoener van jewelste natuurlijk, maar de koningin heeft dan ook geen inhoudelijke, maar een ceremoniële (en nu ook sussende/geruststellende) functie. Veel mensen nemen dit uitermate serieus. Zo was ook het optreden van Wouter Bos gedurende de intrede van de crisis in eerste instantie bijzonder adequaat. Niet zozeer om wat ie deed, maar vooral HOE hij het deed. Namelijk koel, zelfverzekerd, energiek en vertrouwenwekkend. Er is bijna geen sterveling die kan navertellen wat hij nu precies gedaan heeft (banken nationaliseren ja, maar wat houdt dat dan in...), maar iedereen heeft er wel meteen een mening over; "Wouter Bos doet het goed hè". De Psychologie leert ons dat communicatie vooral gaat over vorm, en niet over inhoud. Neemt niet weg dat het op lange termijn wel degelijk over inhoud gaat. En zoals het er nu aan toe gaat, het ene gat met het andere dempen, heb ik er weinig vertrouwen in dat het op deze manier goed gaat komen. Uiteindelijk zal er hervormd dienen te worden en de pijn genomen moeten worden. Dus geen deeltijd WW en subsidies meer svp, dat is uitstel van executie. In Amerika is het zelfs nog erger. Hopeloos ouderwets verliesdraaiende autoindustrieën worden met behulp van de belastingbetaler overeind gehouden, dat is vragen om nog grotere problemen. Ook Obama, de man met de geweldige Vorm en Presentatie, moet nu toch meer inhoud gaan laten zien. Iemand die ik in dit kader wel verstandige dingen vind zeggen, is Mark Rutte. Hij heeft echter weinig pers, er wordt behalve door insiders weinig naar hem geluisterd. Hij wordt volkomen overschaduwd door mensen als Wilders en Pechtold. Waarom; zij beheersen veel beter de vorm, weten zich daardoor voorzien van meer media-aandacht. Aan Mark Rutte kleeft toch teveel het imago van "de student", daar heeft hij zich niet los van kunnen maken. Daarom is zijn leiderschap binnen de VVD ook nooit echt geaccepteerd. Kortom, hij die de vorm beheerst weet zich verzekerd van luisteraars en krijgt gemakkelijker het gelijk aan zijn zijde, althans op korte termijn (doorgaans voldoende om een regeringstermijn uit te zitten). Of de crisis daarmee adequaat wordt bestreden is echter zeer de vraag.