De Psychologie van het gezag

Onlangs kreeg Balkenende na de voor hem slecht verlopen Algemene Beschouwingen opeens heel Nederland over zich heen. Zijn gezag is aan het afbrokkelen. De man die er in geslaagd was zijn Harry Potter imago af te schudden en tot voor kort eindelijk breed leek te zijn geaccepteerd door de samenleving! Andere tijden vragen om andere leiders. Een paar jaar geleden was er behoefte aan een bescheiden leider met een weinig uitgesproken profiel, vooral in staat tot een vorm van bindend leiderschap die door verschillende polariserende groepen in de samenleving geaccepteerd werd. Daarvoor heb je iemand nodig die vooral veel luistert en zichzelf niet zo scherp profileert. Balkenende was een van de eerste politici die begreep dat de opmars van Pim Fortuyn indertijd vooral te maken had met een grote groep mensen die zich in de steek gelaten voelde door de Haagse politici en er sterk behoefte aan hadden hun onvrede over het falen van de integratie te uiten, zonder daarmee als racist te worden bestempeld door de politiek correcten. Dat vormde de basis voor het leiden van de eerste kabinetten in dit decennium. Daardoor had hij breed draagvlak onder de nederlandse bevolking. Onzekere tijden zoals de huidige vragen echter om sterkere leiders, waarbij mensen het gevoel krijgen dat er richting gegeven wordt. Daarvoor moet je echter niet bij Balkenende zijn. Overigens wat mij betreft liever niet geprofileerd, dan verkeerd geprofileerd, het kan nog veel erger wat dat betreft. Niettemin wordt het tijd voor een bestuur met gezag, geleid door bijvoorbeeld iemand als Herman Wijffels, iemand die zowel qua inhoud als qua statuur (vorm) beter past als Minister-President.

Economische crisis, in vorm en inhoud

Vandaag Prinsjesdag, de koningin brengt een boodschap van met zijn allen de schouders eronder en het komt wel weer goed met het land. Een dooddoener van jewelste natuurlijk, maar de koningin heeft dan ook geen inhoudelijke, maar een ceremoniële (en nu ook sussende/geruststellende) functie. Veel mensen nemen dit uitermate serieus. Zo was ook het optreden van Wouter Bos gedurende de intrede van de crisis in eerste instantie bijzonder adequaat. Niet zozeer om wat ie deed, maar vooral HOE hij het deed. Namelijk koel, zelfverzekerd, energiek en vertrouwenwekkend. Er is bijna geen sterveling die kan navertellen wat hij nu precies gedaan heeft (banken nationaliseren ja, maar wat houdt dat dan in...), maar iedereen heeft er wel meteen een mening over; "Wouter Bos doet het goed hè". De Psychologie leert ons dat communicatie vooral gaat over vorm, en niet over inhoud. Neemt niet weg dat het op lange termijn wel degelijk over inhoud gaat. En zoals het er nu aan toe gaat, het ene gat met het andere dempen, heb ik er weinig vertrouwen in dat het op deze manier goed gaat komen. Uiteindelijk zal er hervormd dienen te worden en de pijn genomen moeten worden. Dus geen deeltijd WW en subsidies meer svp, dat is uitstel van executie. In Amerika is het zelfs nog erger. Hopeloos ouderwets verliesdraaiende autoindustrieën worden met behulp van de belastingbetaler overeind gehouden, dat is vragen om nog grotere problemen. Ook Obama, de man met de geweldige Vorm en Presentatie, moet nu toch meer inhoud gaan laten zien. Iemand die ik in dit kader wel verstandige dingen vind zeggen, is Mark Rutte. Hij heeft echter weinig pers, er wordt behalve door insiders weinig naar hem geluisterd. Hij wordt volkomen overschaduwd door mensen als Wilders en Pechtold. Waarom; zij beheersen veel beter de vorm, weten zich daardoor voorzien van meer media-aandacht. Aan Mark Rutte kleeft toch teveel het imago van "de student", daar heeft hij zich niet los van kunnen maken. Daarom is zijn leiderschap binnen de VVD ook nooit echt geaccepteerd. Kortom, hij die de vorm beheerst weet zich verzekerd van luisteraars en krijgt gemakkelijker het gelijk aan zijn zijde, althans op korte termijn (doorgaans voldoende om een regeringstermijn uit te zitten). Of de crisis daarmee adequaat wordt bestreden is echter zeer de vraag.

Mindfulness

Gisteren een artikel over Mindfulness in de Volkskrant, dit staat in ons vakgebied de laatste tijd erg in de belangstelling . In de kern is Mindfulness het met volledige aandacht volgen wat er gebeurt in lichaam en geest, zonder het te veroordelen of willen veranderen.Volgens mij is Mindfulness overigens oude wijn (meditatie) in nieuwe (trendy) zakken, maar daarom niet minder waardevol. Het belang van diverse oosterse invloeden op de psychologie mag niet onderschat worden en levert een belangrijke aanvulling op het vakgebied. Het besef dringt steeds meer door dat er ruimte is voor aanvulling naast de reguliere, westers (cognitief)georienteerde coachings- en trainingsmethodieken. Leuk om te zien dat zogenaamd "harde" empirische instituten als universiteiten en postdoctorale opleidingsinstituten als de RINO cursussen Mindfulness aanbieden; een belangrijke trendbeuk met het labelen als "alternatief" en de "zweefmolen", zoals dat voorheen als grove generalisaties gebeurde met alle niet wetenschappelijk bewezen interventietechnieken met een alternatief sausje. Zoals ook bij de traditionele psychologen gaat het er om het kaf van het koren te scheiden, en gewoon te ondervinden wat werkt en wat niet. Zelf volg ik momenteel een opleiding bij het Centrum voor Leven en Intuitie, dat grote raakvlakken heeft met Mindfulness. In wezen gaat het over hetzelfde, ik heb er veel baat bij en merk dat mijn professionele ontwikkeling er eveneens een behoorlijke impuls door krijgt.

Freelancers en netwerkorganisaties

Het is tobben in assessmentland. De markt is bijzonder lauw, bijna alle assessmentbureaus hebben te maken met flinke krimp als gevolg van de kredietcrisis. Vooral voor de vele freelancers die de afgelopen jaren de markt hebben betreden, is het nu afzien. Waar zij tot begin van dit jaar op een gemakkelijke manier goed konden verdienen met het zich verhuren als interim/flexibele adviseur aan de grote bureaus, staan velen van hen nu met lege handen. Veel van deze bureaus gebruiken freelancers als een flexibele schil om de eigen vaste bemanning heen; in te zetten als de vraag de eigen capaciteit overstijgt. De relatief hogere kosten van freelancers worden ruimschoots goedgemaakt door het gemak en de mogelijkheid deze weer "te lozen" du moment de vraag weer inzakt. Zo heb je als assessmentbureau geen vaste adviseurs die duimen zitten te draaien op het moment dat de markt inzakt.
Er is maar 1 oplossing voor de freelancer die op dit moment zonder werk zit en toch assessments wil acquireren; namelijk de krachten bundelen en als netwerkorganisatie de markt gaan betreden. En derhalve concurrent worden van de bureaus met wie voorheen werd samengewerkt. Ik ben benieuwd of deze ontwikkeling zich zal gaan doorzetten, om mij heen zie ik dergelijke initiatieven ontstaan. Ook zelf ben ik bezig te orienteren met enkele ex-collega's, in diverse vormen al dan niet reeds georganiseerd in bureautjes, of wij de krachten kunnen gaan bundelen. To be continued ...

Organisatieverandering

Vandaag een uitstekend artikel over organisatieverandering in managementonline. De auteur betoogt dat veranderingen doorvoeren in essentie gaat over relatiebeheer. Mensen willen best veranderen, zolang ze maar gehoord en gezien worden, is de kern van het verhaal. Een op het eerste oog geen wereldschokkende conclusie, maar toch slechts zelden adequaat in de praktijk gebracht. Hoe komt dat toch, dat organisatieverandering zo moeilijk is? M.i. heeft dit te maken met het fenomeen dat eigenschappen die doorgaans nodig zijn om "de top" (start van verandering) te bereiken, helaas weinig te maken hebben met empathie en inlevingsvermogen. Een combinatie van dominante "mannelijke" kwaliteiten en "vrouwelijke" soft skills komt zelden voor.

Kredietcrisis en assessment

Een (misschien niet eens zo slecht) gevolg van de crisis is dat er een zuivering in de advieswereld plaatsvindt, met name qua tarieven. De marktwerking is genadeloos; uurtarieven van 300€ of meer, niet ongebruikelijk in consultancy, kunnen niet lang meer overeind blijven. Momenteel wordt de markt flink gesaneerd. Bureaus zijn gedwongen flink te zakken in hun tariefstelling, om nog enige omzet binnen te halen. De vraag is wel, wat gebeurt er als de markt weer aantrekt? Gezien de omvang van deze crisis denk ik toch niet dat alles weer snel bij het oude zal zijn. Ten tijde van de invoering van de Euro zag je het omgekeerde; opeens werden in bepaalde sectoren (horeca met name) opeens de prijzen flink opgekrikt. Zijn die prijzen nu gedaald? U weet het antwoord.....